Espaciu y Tiempu de la Llingua Asturiana

Cronoloxia

Esta cronoloxía pretende facer un repasu a feches nes que pasaren acontecimientos que de d'una o otra manera supunxenon un fitu na hestoria de la llingua d'Asturies. Esta ye la nuesa clasificación que pol mesmu calter de la mesma nun dexa de ser arbitraria. Sicasí pue valir pa facese una idea de la evolución de la nuesa llingua nel tiempu.

1932: La Regalina

En 1932 Galo Fernán (1884-1939) recupera en Cadavéu (Lluarca), la fiesta de La Regalina, que tien continuidá hasta güei. Nella mezse la tradición relixosa cola cultura y la llingua asturiana. El padre Galo ye quiciabes el personaxe más apasionante de la hestoria de la llingua d'Asturies. Yera un eruditu asturianista, poeta, escultor, músicu y pintor. Escribió miles de poesíes n'asturianu. Fexo tamién una gramática y un diccionariu qu'inda tán inéditos.

1938: Muerte de Pachín de Melás

En Marzu de 1938 muerre en Xixón, na carcel franquista de El Coto, Pachín de Melás (1877-1938), el másimu impulsor del Teatru Asturianu y de les zarzueles na nuestra llingua de principios de sieglu. Hasta la so muerte defendió la necesidá d'usar la llingua asturiana nesti tipu de composiciones. Pachín de Melás tamién foi'l fundador de la Biblioteca Popular d'Autores Asturianos, que recuperaba y ponía a la venta obres n'asturianu. El Filandón, una de les sos obres, que foi estrenada en Xixón en 1908 y foi representada demientres 60 nueches.

1944: El Bable de Cabranes

María Xosefa Canellada (1913-1995) fai la primer tesis doctoral nel Estáu sobre la descripción interna de la llingua. El so trabayu foi referencia obligada n'estudios posteriores. L'autora, figura de la filoloxía asturiana y hispánica, foi miembru de l'Academia de la Llingua Asturiana y escritora n'asturianu.

1947: Sol en los pomares y Diccionario Bable de la Rima

Entrambos llibros espublizaos nel mesmu añu representen, a un sen, la poesía de los asturianos esiliaos tres de la guerra y, a otru, la de los que queden n'Asturies. La primera representada por Sol en los pumares de Matías Conde (1893-1982 ), espublizáu en Mexico, y la segunda, pol Diccionario Bable de la Rima d'Antonio García Oliveros, l'autor de, ente otros llibros, del popular Cuentiquinos del Escañu que representa la poesía festiva que se fai n'Asturies depués de la Guerra Civil.

1969: Naz Amigos del Bable

En 1969 créase una asociación que fai por fomentar la llingua asturiana na so vertiente lliteraria y músical. Amigos del Bable ye'l guañu de la vertiente político-social que diba representar, dellos años depués, Conceyu Bable. Los sos impulsores son Llorienzu Novo Mier y José León Ledestal y les sos actividaes centrárense na edición de discos y concursos lliterarios.

Pages

Coneyería d'Educación y Cultura
Espaciu y Tiempu de la Llingua Asturiana
--Araz.net, © 2010. Tolos derechos reservaos.