NOTICIES Asturshop Estadístiques E-mail

Morfoloxía la Gaita Asturiana
  • La Gaita Asturiana compónse de:
    • Fuelle: Odre o bolsa fecha col pelleyu enterizu d'un corderu o cabritu o con otros materiales comu Gore-Tex, que sirve comu depósitu ausiliar d'aire.
    • Soplete: Tubu pa introducir l'aire nel fuelle.
    • Punteru: Tubu melódicu de la gaita, con furacos pa dixitar.
    • Roncón: Tubu sonoru compuestu de tres pieces qu'emite una nota pedal d'acompañamientu, qu'emite un soníu dos octaves per baxu la tónica'l punteru.
    • Ronquín: Tubu sonoru compuestu de dos pieces, qu'emite una nota d'acompañamientu d'igual forma que'l roncón, pero una octava perriba d'ésti.
    • Asientos: Partes onde inxértense unes partes n'otres. Xeneralmente agora lleven n'elles válvules de regulación de cantidá d'aire.
El soplete ye el tubu d'insuflación. Nel estremu inferior posé el zapón, o válvula torna-aire. Nel estremu contrariu tien una boquiella enteriza o bien fecha d'aceru, marfilina o otros materiales.
Payueles
El roncón compónse de tres pieces: prima, tercia y copa. Amplifica el son del payón, produciendo una nota dos octaves per baxu de la tónica del punteru. El espigu que conecta la prima cola tercia sirve de corredera pa buscar l'afinación, más grave si estiramos y más aguda si encoyemos. El llargu nun puede ser fixu del momentu que l'afinación del punteru ye variable de vuelta en vuelta, y tampocu ye la mesma de la qu'entamamos a tocar que cuando la gaita calienta. Nel espigu de la prima qu'encaxa nel asientu va'l payón, llingüeta simple, natural (fecha con un tallu de cañavera) o sintética (fecha con una llingüeta metálica montada sobre un tubu de plásticu). El ronquín ta formau por dos pieces: prima y copa. El so funcionamientu ye pareyu al del roncón, produciendo una nota una octava más baxa que la tónica del punteru. La colocación o non del ronquín produxo cierta polémica, dao que la imensa mayoría de gaites antigües carecía d'él, polo que considerábase que carecía de "pedigrí". Ensin embargu, l'añu 98-99 atopóse una gaita asturiana con ronquín nel conceyu de Salas, fecha toda ella, incluyendo'l ronquín, ná menos que pol famosu Cogollu.
El punteru, o tubu melódicu, ye un tubu de táladru cónicu y llingüeta doble. Tién 8 furacos de dixitación y otros tres acústicos llamaos troneres. Estos últimos nun son dixitables. D'igual mena qu'el roncón nun produz nengún son por sí mesmu, sinon que llimítase a amplificar el del payón, asina el punteru amplifica y modula el que produz la payuela, que ye la llingüeta doble cola que funciona. Ésta consta de dos tires de caña, llamaes pales, amarraes alreor dun tubín metálicu nomáu ferrete, y gobernaes pola presión que sobr'elles faen dos travesaños de caña, preferiblemente bambú, amarraos a su vez entre sí, el llamau frenín, cuya función ye la de graduar la mayor o menor abertura de les pales.
 Punteru
Payueles
L'elementu carauterísticu que fai sonar la gaita asturiana ye la "payuela". Consta de dos llámines de caña'n forma triángulu isósceles enrollaes en filu alredeor d'un tubu aplastáu per una de les sos partes. Alredeor de les cañes colóquense dos llámines de caña como "frenu", pa controlar la llonxitú de vibración de les pales.