| Oríxenes
Los oríxenes del
ciclu de Fiestes del Antroxu n'Asturies súmense na nueche de los
tiempos, y pa desplicalos ye mester afondar nel tiempu y na hestoria d'unes
práctiques, ente relixoses y festives, que s'espardíen per bona
parte del continente européu dende muncho enantes del Cristianismu.
Los anicios de les Mazcaraes d'Iviernu presenten munches semeyances
n'europa, un espaciu nel que se xuntaben les vieyes cultures indoeuropees y
mediterránees, cuyos calandarios festivos, sociales y relixosos
coincidíen nun especial apegu a los plenilunios y toles etapes vitales
de la Naturaleza y los sos períodos.
Les vieyes relixones indoeuropees, sobremanera la céltica,
consideraben que l'añu taba dixebráu en dos metades. Del
ún de Mayu (Fiesta de Beltaine cristianizada na Cruz de Mayu) hasta
l´ún de payares considerábase la metada de "La
Vida", primavera y branu, meses de la lluz, onde la xuventú y lo
nuevo ye lo protagonista. La segunda metada, los meses que nel nuesu calandariu
van de payares a mayu (1 de payares, fiesta del Samaín cristianizada en
Tolos Santos) representaben la metada de "La Muerte", meses
d'iviernu, de recoyimientu , de fríu, de tiniebles, y escuridá,
onde la xente mayor facíase la protagonista. Yera entós cuando
toos se xuntaben delantre del llume del llar a senti-yos desplicar les vieyes
tradiciones, saberes y lleendes.
Dientro d'estos periodos había dos momentos perimportantes: LOS
SOLSTICIOS, cuando se talantaba que tenía llugar un cambiu natural
perimportante. El solsticiu de branu o San Xuan simbolizaba'l momentu de
más puxu del sol (el día más llargu y la nueche más
curtia), y nel solsticiu d'Iviernu, o Navidá (xustamente seis mes
depués. La diferencia 24 de Xunu/ 25 d'Avientu, d'un solu día, ye
por mor d'un erru de los antiguos calandarios) simbolizábase'l mayor
puxu de les tiniebles; el día más curtiu y la nueche más
llarga. Dende Navidá, los díes van allargando y les nueches
mengüen, ye'l primer triunfu de la lluz, del sol, sobre les escuridaes, y
por ello nun ye d'estrañar que'l Cristianismu garrare esta fecha tan
simbólica pa conmemorar el nacimientu de Cristu (vencedor de la muerte y
la escuridá).
Nun ye d'estrañar entós que les antigües cultures
indoeuropees, orixen de civilizaciones tan determinantes pa la humanidá
como la céltica, la griega, la romana, y la indú, ente otres
munches, que dieron llugar col tiempu a dalgunes creencies y relixones de les
más estendíes agora nel mundu, talantaren que nesti momemtu tan
importante acontecíen una retafila de prodixos.
Pensábase que nesti tiempu, abríase una puerta al Otru
Mundu, al Inframundude los difuntos, y diben acontecer
fechos tremendamente máxicos y sobrenaturales.
Si pel solstíciu de branu apaecíense seres tan positivos
comu les xanes y les sos riqueces, y acontecíen portentos
sobrenaturales, pel solsticiu d'iviernu acontecía otru tantu...
apaecíense seres del Otru Mundu, pero seres más
relacionáos coles tiniebles y la muerte... principalmente difuntos y
demonios. La so llegada simbolizábase coles antigues dances de
mázcares, buscando asina venerar los poderes d'estos seres...
mázcares representatives de dioses y demonios, munches veces simbolizaos
por animales o mostros, mázcares que buscabenq atrayer, en positivu, la
maxa d'estos visitantes .
Les ánimes de los difuntos tamién podíen visitar
los sos antiguos llares per esti tiempu. Por ello yera mester dexa-yos alimentu
na casa nes nueches nes que se pensaba que veníen a visitar les que
fueren les sos moraes. Nun comíen l'alimentu material que se-yos dexaba,
alimentábense, dicíase, de la "esencia", ye dicir
"el golor". Restu d'esta antiquísima veneración a les
ánimes, son les tradiciones de la Nueche de Reis, onde hasta la mesma
"Cabalgata" nun ye más qu'un vieyu Baille de Mázcares
cristianizáu.
|
