LLINGUA Y SOCIEDÁ

Medios de comunicación

Nos medios audiovisuales la presencia de la llingua asturiana ye pequeña y esporádica. El centru de TVE n'Asturies tien programación propia pero non n'asturianu. Pela so parte, l'ente públicu RTPA, qu'entamó a emitir nel añu 2006, arrincó nesi mesmu añu la emisión de dellos programes de radio n'asturianu, a los que s'amestó poco dempués una serie de programes y microespacios n'asturianu, toos ellos de temática cultural. Les distintes televisiones locales tienen igualmente dellos programes informativos y culturales en llingua asturiana. Delles radios comerciales de calter estatal emiten tamién programes n'asturianu; Onda 0, Ser y COPE, amás de microespacios en delles radiofórmules musicales. Nel ámbitu de la radiodifusión independiente Radio Sele (Uviéu) emite dende 1985 n'asturianu dafechu.

No que toca a los medios escritos, dende Agostu de 1996 esiste un selmanariu editáu en papel, Les Noticies, n'asturianu. Dende mdiaos de los 90 existe igualmente un panorama creciente de medios de comunicación n'asturianu, entamando per Asturies.com y siguiendo dempués Asturnews.com o les ediciones dixitales de la RTPA o Les Noticies, amestándose a ello'l panorama de diarios personales y blogs n'asturianu dende mediaos de la década del 2000. Ente los demás medios escritos rescamplen por diseñu y conteníos les publicaciones de la Academia de la Llingua Asturiana; Lliteratura, Cultures y Lletres Asturianes. D'otru llau la revista "Asturies, memoria encesa d'un país" ta espublizada pol colectivu Belenos y orientada a la pescuda y divulgación etnográfica. Hai otros medios escritos, xeneralmente en formatu de fancín o panfletu que s'asoleyen con regularidá relativa.

Música

A mediaos de los años 70 surde n'Asturies el llamáu Nuevu Canciu Astur, en xeneral cantautores qu'emplegaben l'asturianu nes sos composiciones, al estilu de la Nova Cançó catalana y al abellugu de les nueves condiciones polítiques y l'apaición del surdimientu lliterariu y el movimientu de reivindicación llingüística.

El gruesu de la música n'asturianu anguaño llévenlu los grupos de folc. Nos 80 entamen a apaecer y dellos lleguen a algamar sonadía internacional, rescamplando los nomes de Llan de Cubel y Felpeyu, quiciás les dos bandes con más proyección.

No que toca al rock l'aparición de Dixebra nel añu 1987, supón un pasu alantre na introducción del rock na música n'asturianu. Grupos d'existencia más curtia como Avientu dieron-y continuidá al llabor solitariu de Dixebra, siendo a la fin dende la raya d'entesieglos la mecigaya d'estilos col ska, el funk y otros ritmos la que define les creaciones de la música n'asturianu nesta estaya, amás d'una escena de grupos de rock duro y punk, ello ensin dexar de mencionar les creaciones nel campu del pop y la electrónica ente les que rescampla'l grupu "mus". N'otru sen, Los Berrones, col so rock n'asturianu de temática rural, convirtiérense nun fenómenu de mases col so primer LP "Voi Dicítelo" que foi superventes n'Asturies y vendió enforma nel restu del Estáu en 1989-1990. Como obres d'análisis, nel añu 1996 apaez Llingua y Rock un llibru de Xulio Elipe que ye'l primeru que fala específicamente de la música fecha en llingua asturiana al traviés de los grupos. No que toca a la canción tradicional n'asturianu, dende la segunda metada de la década de los 90 apaecieron voces nueves, les más d'elles femenines (Anabel Santiago, Liliana Castañón) qu'aseguraron la so continuidá y que mecieron amás la tonada con xéneros distintos como'l jazz o'l folk.